Giờ học “Bé luyện nói hay” của cô và trò lớp 5 tuổi Trường Mầm non Thiên Đức (phường Phố Hiến).

Chuẩn hóa ngôn ngữ viết và nói

Ở nhiều vùng quê Hưng Yên, việc phát âm lẫn L và N đã tồn tại từ lâu, trở thành thói quen trong giao tiếp của nhiều người. Thói quen ấy không chỉ xuất hiện trong đời sống mà còn đi vào trường học. Vì vậy, mục tiêu kế hoạch khắc phục việc phát âm nhầm lẫn không chỉ giúp giáo viên, học sinh “nói đúng”, “viết đúng” mà hướng tới xây dựng môi trường giao tiếp chuẩn mực, góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Theo kế hoạch, giai đoạn 2025 - 2026, tỉnh phấn đấu 80% giáo viên và 50% học sinh khắc phục tình trạng nhầm lẫn; giai đoạn 2027 - 2030 hướng tới 100% giáo viên phát âm chuẩn và 80% học sinh mắc lỗi được khắc phục. Điểm đáng chú ý là lần này việc sửa lỗi không được giao riêng cho giáo viên Ngữ văn hay giáo viên tiểu học, mà trở thành nhiệm vụ chung của các cơ sở giáo dục.

Trong năm học 2025 - 2026, ngành Giáo dục đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề “Sửa lỗi việc phát âm và viết chính tả nhầm lẫn 2 phụ âm đầu L - N cho giáo viên, học viên” thu hút sự quan tâm của giáo viên, học sinh và lan tỏa ra cộng đồng, được xã hội, Nhân dân ủng hộ, đánh giá cao. Bà Phạm Thị Yên, xã Ái Quốc, nguyên là giáo viên văn tại địa phương chia sẻ: Thế hệ chúng tôi chủ yếu sống và làm việc tại quê hương, việc nói sai, viết sai ít bị ảnh hưởng. Song hiện nay, trong xu thế hội nhập, thế hệ trẻ đi ra tỉnh ngoài làm việc mà vẫn giữ âm ngữ địa phương, phát âm nhẫm lẫn gây ra nhiều bất tiện trong giao tiếp. Vì vậy, ngành Giáo dục quan tâm đến nội dung này là rất hữu ích.

Một trong những thay đổi quan trọng của chương trình là nhằm thay đổi nhận thức của đội ngũ giáo viên. Cô giáo Nguyễn Thị Huế, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hiệp Cường cho biết: Phát âm chuẩn là một nội dung trong giảng dạy của các thầy cô bởi giáo viên phát âm chuẩn mới hướng dẫn được học sinh phát âm chuẩn. Trường xác định việc sửa phát âm không làm hình thức, mà phải làm bài bản, có tổ chức chuyên đề, hội thảo, thực hiện các bài để rèn cho giáo viên và học sinh. Trường yêu cầu giáo viên tự rèn thường xuyên cho bản thân mình và cho học sinh, tổ chức đánh giá qua các tiết dự giờ. Vì vậy, bước đầu có thể nói đã đem lại kết quả, hạn chế được tình trạng phát âm sai trong giáo viên khi giảng bài và học sinh khi học trên lớp.

Tiết học trải nghiệm phát âm L - N của học sinh Trường Mầm non Kỳ Đồng (xã Diên Hà).

Chuyển biến trong giáo viên, học sinh

Theo đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo, đến cuối năm học 2025 - 2026, việc triển khai các giải pháp khắc phục tình trạng phát âm nhầm lẫn phụ âm đầu L - N đã đạt được kết quả tích cực ở tất cả các cấp học. Tỉ lệ giáo viên đã khắc phục được lỗi phát âm ở cấp tiểu học đạt 94,63%; cấp THCS đạt 97,76%; cấp THPT đạt 80,19%. Đối với học sinh, tỉ lệ học sinh khắc phục được lỗi phát âm ở cấp tiểu học đạt 71,51%; cấp THCS đạt 78,13%; cấp THPT đạt 73,58%. Đây là chuyển biến đáng chú ý khi đặt trong bối cảnh lỗi phát âm đã trở thành thói quen ngôn ngữ của nhiều người trong thời gian dài. Cô giáo Trần Thị Hồng Thiện, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Hồng Vũ cho biết, ở cấp THCS, học sinh đã có ý thức hơn trong giao tiếp song các em ở lứa tuổi đang phát triển, hoàn thiện ngôn ngữ nên dễ tác động và dễ bỏ được các thói quen chưa đúng. Tại phân hiệu cơ sở 1, Trường THCS Hồng Vũ đã tổ chức nhiều hoạt động như tổ chức các cuộc thi đọc diễn cảm, kể chuyện, hùng biện, viết đúng chính tả, sân khấu hóa tác phẩm văn học; khuyến khích học sinh tự đọc sách, tự luyện đọc, luyện viết và tự sửa lỗi dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Qua khảo sát đầu năm học 2025 - 2026, tỉ lệ học sinh phát âm nhầm lẫn L - N chiếm 17%. Sau 1 năm học rèn luyện, đã có 10,3% học sinh trong số này khắc phục được, còn 6,7% sẽ tiếp tục rèn luyện, sửa phát âm trong năm học tới. Trường sẽ tiếp tục thực hiện nội dung này trong các hoạt động giáo dục, trở thành hoạt động thường xuyên, không dừng lại ở phong trào.

Tuy nhiên, những con số trên cho thấy, khoảng cách từ “phát động” đến “khắc phục hoàn toàn” vẫn còn khá lớn. Đồng chí Phạm Đồng Thụy, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo khẳng định, việc sửa lỗi phát âm sẽ tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong năm học 2026 - 2027. Các trường học tiếp tục thực hiện phong trào khắc phục tình trạng phát âm, viết chính tả nhầm lẫn hai phụ âm đầu L - N. Nâng cao chất lượng dạy học các môn học về ngôn ngữ, trong đó chú trọng tổ chức các cuộc hội thảo, tập huấn cho giáo viên về nội dung phát âm chuẩn. Tăng cường tổ chức các hoạt động giáo dục, tạo môi trường rèn luyện cho học sinh như: Tổ chức các cuộc thi đọc, kể chuyện, hùng biện, viết đúng chính tả, sân khấu hóa tác phẩm văn học và các trò chơi ngôn ngữ; khuyến khích học sinh tự đọc sách, tự luyện đọc, luyện viết và tự sửa lỗi...

Việc sửa lỗi phát âm bước sang năm thứ hai thực hiện, trong khi thói quen phát âm được hình thành nhiều năm, nhiều thế hệ từ môi trường gia đình và cộng đồng. Vì vậy, điều quan trọng là duy trì việc rèn luyện thường xuyên trong trường học, giúp giáo viên thực sự trở thành hình mẫu ngôn ngữ cho học sinh, đồng thời kéo theo phụ huynh và cộng đồng cùng tham gia để việc “nói chuẩn, viết đúng” trở thành thói quen bền vững.

Nguồn: Baohungyen.vn