Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội tra cứu tại Trung tâm Thông tin-Thư viện trường. (Ảnh DƯƠNG TÂM)

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu ít nhất 8 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á và một cơ sở thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới trong một số lĩnh vực, giáo dục đại học Việt Nam đang nỗ lực nâng cao chất lượng, đẩy mạnh hội nhập quốc tế. Những kết quả xếp hạng đại học năm 2025 đã phản ánh rõ xu hướng tiến bộ đó.

Bảng xếp hạng QS World University Rankings (QS WUR) do tổ chức giáo dục Quacquarelli Symonds (Vương Quốc Anh) xây dựng là một trong ba bảng xếp hạng đại học uy tín hàng đầu thế giới. Trong khu vực Đông Nam Á, năm 2025 có 84 cơ sở giáo dục đại học được xếp hạng; Malaysia dẫn đầu với 28 cơ sở, tiếp đến là Indonesia (26), Thái Lan (13), Việt Nam (6), Philippines (5), Singapore (4) và Brunei (2).

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, theo số liệu công bố ngày 6/11/2024, Việt Nam có 6 cơ sở giáo dục đại học nằm trong bảng xếp hạng QS WUR 2025; đồng thời có 17 trường được xếp hạng trong danh sách bảng xếp hạng các trường đại học châu Á, tăng hai trường so với năm 2024. Hai cơ sở lần đầu góp mặt trên bảng xếp hạng quốc tế là Trường đại học Vinh và Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh. Các cơ sở được xếp hạng đã phân bố trên 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế và Vinh.

Đáng chú ý, trong năm 2025 có 10 cơ sở đào tạo tăng hạng và 5 cơ sở đào tạo được chuyển xuống các thứ hạng thấp hơn. Dù các trường mới gia nhập còn ở thứ hạng thấp, nhưng điểm trung bình của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam đều tăng ở nhiều chỉ số, nhất là hiệu quả hợp tác quốc tế và số trích dẫn trên mỗi bài báo khoa học. Việt Nam hiện đứng thứ 15/25 quốc gia châu Á được QS xếp hạng.

Trong bảng xếp hạng QS Asia University Rankings, năm 2025, Việt Nam có 17 cơ sở giáo dục đại học góp mặt. Theo đó, Đại học Duy Tân là cơ sở giáo dục đại học Việt Nam có thứ hạng cao nhất, đứng ở vị trí 127; tiếp theo là Đại học Quốc gia Hà Nội (161) và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (184). Trong số các cơ sở lần đầu góp mặt, Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh được xếp hạng vào nhóm 701-750, còn Trường đại học Vinh nhóm 851-900.

Ở bảng xếp hạng QS theo ngành, Việt Nam có 9 cơ sở đại học được xếp hạng tại 25 ngành học. Đặc biệt, có 3 ngành lọt top 100 thế giới, gồm ngành Kỹ thuật dầu khí của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; ngành Khách sạn và Giải trí của Đại học Duy Tân và ngành Nghệ thuật trình diễn của Trường đại học Văn Lang. Đây là những tín hiệu cho thấy chất lượng đào tạo có trọng điểm, thế mạnh của một số cơ sở giáo dục đại học trong nước đang từng bước được ghi nhận trên trường quốc tế.

Cùng với QS, THE World University Rankings là bảng xếp hạng danh tiếng, đánh giá các cơ sở giáo dục đại học trên toàn cầu dựa trên nghiên cứu những nhiệm vụ cốt lõi của một trường đại học gồm giảng dạy, nghiên cứu, chuyển giao kiến thức và triển vọng quốc tế.

Năm 2025, Việt Nam đạt thành tích nổi bật nhất từ trước đến nay với 9 cơ sở giáo dục đại học được xếp hạng. Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tham gia nhưng đã đứng ở nhóm 501-600, thứ hạng cao nhất trong các cơ sở được xếp hạng. Tiếp đó là Đại học Duy Tân và Trường đại học Tôn Đức Thắng, cùng thuộc nhóm 601-800. Đáng chú ý, lần đầu tiên Trường đại học Y Hà Nội và Trường đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh cũng được ghi danh, lần lượt nằm trong nhóm 801-1.000 và 1.201-1.500.

Những kết quả trên cho thấy giáo dục đại học Việt Nam đang hiện diện ngày càng rõ nét hơn trên bản đồ giáo dục đại học thế giới. Thành tích này có được nhờ sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực giáo dục và khoa học-công nghệ, thể hiện qua các nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 57- NQ/TW, Nghị quyết số 71-NQ/ TW.

Việc áp dụng các công cụ đánh giá tiên tiến, xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong và hình thành văn hóa chất lượng đã trở thành động lực giúp nhiều trường nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhất là những nỗ lực của chính các nhà trường từ mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường công bố khoa học, đầu tư cơ sở vật chất đến đổi mới chương trình đào tạo đã góp phần tạo ra những thay đổi thực chất.

Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, để bắt kịp các đại học hàng đầu thế giới, cùng với các đại học của Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận thức rõ cần nỗ lực trong đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy hội nhập chất lượng. Xếp hạng không phải là mục tiêu, mà là công cụ và tiêu chí để đối sánh, học hỏi, hoàn thiện, từ đó nâng cao chất lượng theo chuẩn mực quốc tế.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác xếp hạng giáo dục đại học của Việt Nam vẫn còn không ít hạn chế: Số cơ sở được xếp hạng còn ít so với tổng thể hệ thống, vị trí xếp hạng chủ yếu ở mức trung bình và thấp, chưa có nhiều trường nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực, thế giới. Chất lượng nghiên cứu khoa học, công bố quốc tế chưa đồng đều; hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ và gắn kết doanh nghiệp ở một số nơi còn hạn chế. Ngoài ra, công tác quản trị đại học và đầu tư nguồn lực chưa đáp ứng yêu cầu khắt khe của các bảng xếp hạng quốc tế.

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu phát triển giáo dục đại học theo hướng chất lượng, hiệu quả và hội nhập sâu rộng. Những kết quả tích cực từ các bảng xếp hạng là cơ sở quan trọng để tin tưởng rằng, với quyết tâm chính trị và sự đồng hành của toàn hệ thống, giáo dục đại học Việt Nam sẽ tiến gần hơn tới các mục tiêu chiến lược mà Nghị quyết đã đề ra.