Lễ ký kết văn kiện hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam và Liên bang Nga. (Ảnh: Trường đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng)

Trên chặng đường hiện thực hóa những khát vọng phát triển của Việt Nam, bên cạnh phát huy tối đa nội lực, việc thúc đẩy hợp tác với các đối tác truyền thống, trong đó có Liên bang Nga, mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những bước tiến trong các lĩnh vực hợp tác then chốt giữa Việt Nam và Nga như năng lượng, đào tạo nhân lực, khoa học-công nghệ… sẽ là hành trang và động lực mạnh mẽ để Việt Nam vững bước trong kỷ nguyên mới.

Đồng hành bên nhau trong hơn 75 năm, từ những năm tháng gian khó của cuộc chiến đấu bảo vệ độc lập dân tộc đến giai đoạn xây dựng đất nước sau này, Việt Nam và Nga đã cùng vun đắp tình hữu nghị nồng ấm, bền chặt và sự tin cậy cao về mặt chính trị. Tình cảm quý giá đó cùng những thành quả đã gặt hái được trong thời gian qua chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam và Nga viết nên những câu chuyện hợp tác thành công.

Năng lượng là một trong những trụ cột có ý nghĩa đặc biệt trong tổng thể quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga. Hai nước đã duy trì truyền thống hợp tác tốt đẹp hơn 40 năm trong lĩnh vực này với Liên doanh Vietsovpetro tại Việt Nam và Liên doanh Rusvietpetro tại Nga, là hai ngọn cờ đầu và biểu tượng hợp tác hiệu quả giữa hai bên.

Nga là quốc gia có thế mạnh trong thăm dò, khai thác dầu khí, vận hành các mỏ dầu khí lớn. Thông qua các dự án hợp tác với Nga như Vietsovpetro, Việt Nam đã tích lũy được kinh nghiệm, nâng cao năng lực công nghệ và từng bước củng cố đội ngũ nhân lực chất lượng cao, góp phần quan trọng thúc đẩy sự phát triển của ngành dầu khí Việt Nam.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt nhiều biến động, hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực chiến lược này càng quan trọng. Ngoài dầu khí truyền thống, Việt Nam và Nga có tiềm năng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, đóng góp cho chuyển đổi xanh, phát triển bền vững.

Tháng 3/2026, Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Liên bang Nga về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được ký kết, ghi dấu bước tiến quan trọng trên tiến trình hợp tác song phương trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho Việt Nam trong dài hạn.

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng bày tỏ kỳ vọng đây sẽ là công trình biểu tượng mới cho quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga trong tương lai, giống những tượng đài hữu nghị như Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, Cầu Thăng Long.

Trước xu thế toàn cầu hóa mạnh mẽ và khoa học, công nghệ phát triển vũ bão hiện nay, nguồn nhân lực chất lượng cao tạo lợi thế cạnh tranh quan trọng cho nền kinh tế của mỗi nước. Bởi vậy, hợp tác về giáo dục, đào tạo nhân lực và nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo là những lĩnh vực mà Việt Nam và Nga ưu tiên thúc đẩy nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế, nhất là kinh tế số.

Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay đã đào tạo hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ thuật, chuyên gia, nhà quản lý cho Việt Nam. Nhiều đồng chí lãnh đạo, nhà khoa học đầu ngành của Việt Nam trưởng thành từ môi trường giáo dục của xứ sở Bạch dương.

Đây là minh chứng cho quan hệ hợp tác giáo dục sôi động, thực chất và hiệu quả giữa hai nước, tạo cầu nối bền chặt cho tình hữu nghị giữa hai dân tộc. Từ năm 2019, Nga đã tăng số học bổng cho Việt Nam lên khoảng 1.000 suất/năm học. Hiện có khoảng 5.000 sinh viên Việt Nam du học tại Nga.

Hai nước cũng tích cực thực hiện các dự án nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Việt Nam và Nga đang triển khai dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân, đồng thời tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục.

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết, trong kỷ nguyên phát triển mới, khi Việt Nam đang có nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao, Việt Nam và Nga cần đẩy mạnh hơn nữa hợp tác giáo dục-đào tạo, nhất là trong các lĩnh vực Nga có thế mạnh như công nghệ số, công nghệ lượng tử, y sinh, khoa học cơ bản, nghệ thuật hàn lâm...

Những “trái ngọt” thu được trong hơn 75 năm qua cho phép Việt Nam và Liên bang Nga tin tưởng vào một tương lai rực rỡ với những bước tiến dài và vững chắc hơn nữa trong quan hệ song phương. Hai nước đang cùng vạch ra tầm nhìn phát triển cho giai đoạn tới, tăng cường quan hệ cả về bề rộng lẫn chiều sâu và hướng tới nâng tầm toàn diện hợp tác song phương, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.