Tôi được Đảng phân công và nhân dân tín nhiệm bầu làm đại biểu Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá VII, khoá IX và khoá X khi đang giữ cương vị Phó Chủ tịch UBND huyện Mỹ Văn (Quốc hội khoá VII), Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hải Hưng, Bí thư Tỉnh uỷ Hưng Yên (khoá IX, khoá X); nên trong khi thực hiện nhiệm vụ người đại biểu của nhân dân còn phải phấn đấu hoàn thành trọng trách một lãnh đạo của tỉnh. Đây là giai đoạn mở đầu công cuộc đổi mới đất nước của Đảng, thời kỳ chuyển đổi cơ chế từ tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường, thời kỳ mở cửa “hoà nhập nhưng không hoà tan”, phải giữ gìn được bản sắc dân tộc, bản sắc chế độ, đường lối độc lập tự chủ; phải tuân theo “luật chơi chung” nhưng vẫn phải giữ vững chủ quyền để đưa nước nhà tới mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Đáp ứng yêu cầu đó, Quốc hội phải tăng cường xây dựng luật, tạo được khuôn khổ pháp lý phù hợp đảm bảo điều chỉnh các quan hệ kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng… để đảm bảo thắng lợi cho đường lối đổi mới của Đảng về cả đối nội và đối ngoại. Quốc hội đã tập trung thời gian, trí tuệ và sức lực để đẩy mạnh hoạt động lập pháp và đã đạt được nhiều kết quả. Là người đại biểu của nhân dân, dù ở vị trí nào trong xã hội, đều phải đóng góp trí tuệ vào các hoạt động của Quốc hội, tôi suy nghĩ như vậy và cố gắng thực hiện.

Tôi làm Trường đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh khi tỉnh Hưng Yên mới được tái lập (1997). Bao công việc bề bộn, bao yêu cầu nguyện vọng của nhân dân, cán bộ, việc gì cũng cần phải làm ngay. Đồng thời cũng phải hoàn thành tốt nhiệm vụ người đại biểu nhân dân, tích cực cùng với các cơ quan chuyên trách của Quốc hội và các vị đại biểu Quốc hội; vừa xây dựng thể chế bằng luật mới, vừa phải rà soát, sửa đổi một số chính sách và luật lệ đã có, xây dựng khuôn khổ pháp lý phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng. Yêu cầu trách nhiệm được đặt ra rất cao, khắt khe với từng đại biểu trong việc nghiên cứu chuẩn bị tham gia ý kiến xây dựng các luật để thông qua trong mỗi kỳ họp Quốc hội. Trước mỗi kỳ họp Quốc hội, tôi cũng như các đại biểu khác thường nhận được nhiều tài liệu. Tài liệu dày và nhiều trang nhất vẫn là các dự án luật. Tất cả đều phải đọc, nghiên cứu trước để nắm được nội dung tinh thần luật, đối chiếu chỉnh sửa, rồi chọn ra những vấn đề, những điều khoản cụ thể để mình và đoàn sẽ tham gia. Điều khoản nào định tham gia thì chuẩn bị trước bằng văn bản theo suy nghĩ của mình rồi lại trao đổi, tọa đàm, tranh thủ ý kiến của dân. Thế nhưng đến khi Quốc hội họp, lại tiếp tục nhận được những bản hiệu chỉnh cùng các tài liệu báo cáo tham khảo khác. Do vậy, văn bản phát biểu đã chuẩn bị phải bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp.

Để chuẩn bị ý kiến tham gia tại tổ, tại hội trường, tôi phải dành nhiều thời gian đọc các dự án luật, đồng thời tranh thủ ý kiến của nhiều cán bộ am hiểu sâu về lĩnh vực luật đề cập. Tôi nghĩ không một vị đại biểu nào có thể tham gia ý kiến chính xác, khả thi vào tất cả các dự án luật, nếu không biết lắng nghe ý kiến của nhân dân, tranh thủ ý kiến của các cán bộ giỏi chuyên sâu từng lĩnh vực. Đối với đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh, tôi thống nhất với các thành viên sớm xây dựng kế hoạch giữa hai kỳ họp Quốc hội sắp xếp công việc, dành thời gian nghiên cứu thực tế, tiếp xúc với cử tri, để tập hợp ý kiến và đặc biệt quan tâm tổ chức các cuộc hội thảo với các luật gia, các ban, ngành, đoàn thể có nhiều liên quan đến dự án luật sẽ trình Quốc hội. Để việc lấy ý kiến của nhân dân, của cán bộ chuyên sâu các lĩnh vực đóng góp vào các dự án luật đạt hiệu quả cao nhất, cá nhân tôi cũng như Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh chỉ lựa chọn một số nội dung trong dự án luật mà mình và những người mình tranh thủ ý kiến có hiểu biết sâu, những nội dung có tính chất bao quát thực tiễn, đưa ra để nhân dân tham gia ý kiến. Lựa chọn cách làm đó, tôi và các vị trong Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã tổng hợp được những ý kiến quan trọng đóng góp với Quốc hội trong việc xây dựng hệ thống pháp luật của Nhà nước qua các nhiệm kỳ Quốc hội, nhất là trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa IX. Quốc hội khóa IX đã ban hành 36 luật, bộ luật và 43 pháp lệnh, trong đó có 2 bộ luật lớn là Bộ luật Lao động và Bộ luật Dân sự. Những văn bản pháp luật đó đã tạo cơ sở pháp lý cho việc đối mới tổ chức và hoạt động của các bộ máy cơ quan nhà nước, phù hợp với tình hình và nhiệm vụ mới. Tôi và đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Hưng, tỉnh Hưng Yên có được đóng góp nhỏ bé vào thành tựu to lớn của Quốc hội trong hoạt động lập pháp và giám sát việc hành pháp là do mỗi người đều thực sự nêu cao ý thức trách nhiệm người đại biểu của nhân dân; biết phát huy và tiếp thu trí tuệ cho cán bộ, đảng viên và nhân dân để làm giàu cho trí tuệ của mình, của đoàn.

Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước, hội tụ trí tuệ của nhân dân, nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước tham gia Quốc hội; nhờ đó tôi tiếp nhận được nhiều bổ ích cả về nhận thức và phương pháp công tác, nhạy cảm chính trị hơn. Điều đó giúp tôi rất nhiều trong việc lãnh đạo tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị của tỉnh. Hưng Yên là tỉnh nông nghiệp, pháp triển nền kinh tế từ điểm xuất phát thấp, nhiều khó khăn thử thách gay gắt của tỉnh mới được tái lập; tình hình không ổn định ở Thái Bình lúc đó cũng có tác động phần nào đến những huyện giáp ranh; cùng với sự hạn chế, yếu kém về khả năng trình độ và cả một số sai phạm của cán bộ nữa, vì thế một số nơi như Công Luận 2 - xã Văn Phúc (Văn Giang), Phan Đình Phùng (Mỹ Hào) đã nhiều lần lên Quốc hội với số lượng đông người. Có buổi, nhiều dân của Công Luận 2 đã căng lều, bạt qua đêm ở số 4 Mai Xuân Thưởng, vào các khu vực cấm của Hội trường Ba Đình khi Quốc hội đang tiến hành kỳ họp, để phản ánh tình hình cán bộ xã thôn vi phạm luật đất đai dựng cơ bản. Đây cũng là thời điểm có nhiều đơn thư tố cáo, không ít đơn thư vượt cấp, điển hình tố cáo xã Cương Chính - huyện Tiên Lữ để chủ lò gạch xây dựng gần 50 lò, đào đất, đun đốt trên nền cấm ven đê sông Luộc, gây hại hoa màu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe của nhân dân. Việc khiếu nại tố cáo nêu trên có phần quá khích, nhưng động cơ chân chính. Cần tập trung giải quyết bức xúc của nhân dân, nhưng không thể chỉ xử lý riêng từng vụ việc mà phải có giải pháp tổng thể. Trước tình hình đó, anh Trần Đình Hoan, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, anh Nguyễn Văn Yểu, Phó Chủ tịch Quốc hội, cả hai anh đều quê hương Hưng Yên, là thành viên Đoàn đại biểu Quốc hội; tỉnh chủ động họp đoàn, nhanh chóng bàn hướng giải quyết. Anh Hoan cho ý kiến: “Ngay ở đồng bằng ta cũng có vùng sâu, vùng xa cứ đâu phải là miền núi, biên giới”, cần phải tăng cường chỉ đạo nâng cao dân trí, mở rộng dân chủ và đầu tư xây dựng hạ tầng ở nơi xa thị xã, thị trấn, thị tứ, xa đường giao thông của tỉnh, huyện. Vấn đề này Trung ương đã nghiên cứu và làm điểm, đồng thời hai anh gợi ý Hưng Yên gần với Hà Nội, tỉnh nên nhận với Trung ương làm điểm về vấn đề “thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”. Trong đoàn có anh Hoàng Thiện Cát, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Phó Trưởng đoàn có điều kiện tham gia. Qua bàn bạc, thảo luận ai cũng hiểu việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở có ý nghĩa hết sức quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; nếu thực hiện tốt sẽ phát huy được mọi nguồn lực để phấn đấu, thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội; tác động tích cực tới công tác xây dựng Đảng, tăng cường mối liên kết Đảng với dân, dân giúp Đảng thì “khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Tình hình bất ổn ở một số nơi trong toàn quốc sau đổi mới có nguyên nhân sâu xa từ sự thoái hóa biến chất của một số cán bộ chính quyền cơ sở không được phát hiện ngăn chặn sớm, do vi phạm quyền làm chủ của nhân dân. Được các anh gợi ý, tôi nhận thức được ý nghĩa chính trị to lớn của việc thực hành dân chủ trong xã hội thấy rất có lợi cho tỉnh, coi đó là một giải pháp quan trọng để ổn định phát triển kinh tế xã hội. Trình bày ý kiến này với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, cơ bản được sự đồng tình, tôi lên xin ý kiến Trung ương cho Hưng Yên làm điểm “thực hiện quy chế dân chủ” được Trung ương nhất trí, động viên thực hiện, Ban Thường vụ Tỉnh ủy họp, quyết định thành lập Ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ cơ sở của tỉnh; anh Hoàng Thiện Cát, Phó trưởng Đoàn, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh cùng Tổ chức chính quyền tỉnh làm thường trực Ban chỉ đạo. Tỉnh chọn xã An Vĩ, huyện Châu Giang (lúc chưa tách huyện), xã Hồng Nam, huyện Tiên Lữ (khi đó chưa nhập về thị xã) để làm điểm thực hiện quy chế dân chủ. Sau một năm làm điểm sơ kết rút kinh nghiệm, triển khai ra diện rộng được 120/160 xã, phường. Hội nghị sơ kết triển khai thực hiện quy chế dân chủ, cố vấn Đỗ Mười về dự rất hoan nghênh và có chỉ đạo quan trọng.

Kịp thời triển khai quy chế dân chủ, đi đôi với xứ lý nghiêm các trường hợp cán bộ sai phạm, Hưng Yên giữ được ổn định chính trị, xã hội, huy động được nguồn lực to lớn của nhân dân; chủ trương, đường lối của Đảng và của Tỉnh ủy được đồng tình thực hiện tốt... Do dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, nên việc chuyển bao hecta đất nông nghiệp để xây dựng khu công nghiệp Phố Nối A, Phố Nối B, Như Quỳnh, Minh Đức, các khu công nghiệp khác và việc dồn ruộng đổi thửa, đóng góp xây dựng hạ tầng... được nhân dân đồng tình, hưởng ứng thực hiện đạt kết quả cao.

Quốc hội khóa X hết nhiệm kỳ, tôi cũng được Trung ương và Thường vụ Tỉnh ủy cho nghỉ hưu. Có thời gian rảnh rỗi, đôi lúc đọc những tài liệu quan trọng, nhìn những vật kỷ niệm Quốc hội tặng, theo dõi trên ti vi các kỳ họp Quốc hội khóa XI mà bồi hồi, thấy trong mình có điều lâng lâng, tôi ngầm nghĩ: Hoàn thành nhiệm vụ “Người đại biểu của nhân dân” là điều không đơn giản chút nào, tham gia Quốc hội 3 khóa với tất cả trí tuệ và nhiệt huyết, nhưng tôi chắc mình vẫn còn những thiếu sót với dân.

(Nguồn: Sách "60 năm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên (1946 - 2006)")