Hồi ức của đồng chí Nguyễn Tài, Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên khóa VIII
Quốc hội khóa VIII được thành lập từ cuộc bầu cử toàn quốc năm 1987. Khi đó còn là tỉnh Hải Hưng (liên tỉnh Hải Dương và Hưng Yên), tôi được giới thiệu về ứng cử tại khu vực huyện Mỹ Văn là quê tôi.
Sau khi trúng cử, tôi thường làm việc với đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Hưng - do đồng chí Nguyền Trọng Hiển - Chủ tịch UBND tỉnh Hải Hưng làm Trưởng đoàn, đồng chí Đặng Văn Cảo - Phó Bí thư Tỉnh ủy làm Phó đoàn. Mỗi lần Hội đồng nhân dân tỉnh họp đều có mời các đại biểu Quốc hội của tỉnh tham dự. Ngoài ra tôi được phân công tham gia công việc với HĐND huyện Phù Tiên (Phù Cừ - Tiên Lữ).
Sau mỗi kỳ họp của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội của tỉnh đều có báo cáo với HĐND về nội dung và kết quả của từng kỳ họp. Đối với liên huyện Phù Tiên, tôi cũng làm như thế - và nhân dịp họp với HĐND huyện tôi tiếp xúc với các đại biểu ở các xã để tìm hiểu tình hình và nguyện vọng của nhân dân trong địa phương.
Trong Quốc hội khóa VIII, lúc đầu tôi là đại biểu kiêm chức (vì lúc đó tôi đang làm Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan trực thuộc Chính phủ), nên được phân công tham gia ủy ban Pháp luật của Quốc hội với tư cách là ủy viên. Sau khi tôi thôi chức vụ Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, trong một cuộc họp ủy ban Pháp luật bầu tôi là Phó Chủ nhiệm thường trực của ủy ban Pháp luật.
Trước mỗi kỳ họp của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Hưng họp nhau tại địa phương trao đổi ý kiến về nội dung kỳ họp. Khi đến họp Quốc hội ở Hà Nội, đoàn Hải Hưng là một tổ để thảo luận trước các phiên họp toàn thể ở Hội trường. Vì lý do nhân sự, có khi đoàn Hải Hưng được nhập với đoàn của một tỉnh khác để thành một tổ.
Nội dung các kỳ họp của Quốc hội khóa VIII cũng tương tự hiện nay, gồm thảo luận và thông qua các dự án luật và các báo cáo của Chính phủ. Tại hội trường đại biểu nào muốn phát biểu thì giơ cao biển số của mình, khi được đoàn Chủ tịch chỉ định thì đứng tại chỗ phát biểu bằng mi-crô. Một lần bàn về luật báo chí, Giáo sư Lý Chánh Trung đại biểu của Sài Gòn xin được phát biểu, nhưng khi được chỉ định thì lại lên bục chiếm diễn đàn để phát biểu phản đối dự luật, vì cho là kém dân chủ so với Pháp. Tôi liền đứng lên phát biểu bác bỏ luận điệu của ông Lý Chánh Trung với những dẫn chứng về sự bóp nghẹt dân chủ trong thời thực dân Pháp thống trị nước ta. Lần đầu có chuyện toàn thể hội trường vỗ tay tán đồng ý kiến tôi. Sau đó cũng có vài đại biểu phát biểu thêm và ý kiến cúa ông Lý Chánh Trung bị bác bỏ.
Do đi họp với HĐND huyện, tiếp xúc được với đại biểu các xã, tôi được biết việc lập liên huyện to gây trở ngại và mất rất nhiều thì giờ cho sự đi lại hội họp của các đại biểu các xã. Tại cuộc họp Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Hưng, khỉ nghe tôi báo cáo phản ánh tình hình trên, các đại biểu khác cũng phản ánh tình hình tương tự.
Nhân dịp Quốc hội thông qua chủ trương chia nhỏ một số liên tỉnh ở miền Nam, cho trở lại ranh giới tỉnh cũ, trong đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hải Hưng cũng bắt đầu có ý kiến xin tái lập lại hai tỉnh riêng: Hải Dương và Hưng Yên. Tại một cuộc họp đoàn và trong một kỳ họp của HĐND tỉnh, vấn đề đã được đưa ra bàn với sự nhất trí cao.
Tại kỳ họp Quốc hội gần nhất, tôi là người chấp bút đề nghị chia Hải Hưng thành hai tỉnh cũ Hải Dương và Hưng Yên. Lúc đó Ban Bí thư ra văn bản tạm thời không cho đề xuất việc chia nhỏ các liên tỉnh với ý đề phòng có sự mất đoàn kết nội bộ.
Tuy nhiên đề nghị của HĐND tỉnh Hải Hưng và của đoàn đại biểu tỉnh Hải Hưng sau này vẫn được Quốc hội chấp thuận. Như vậy các đại biểu nào gốc Hưng Yên thì hợp thành đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên.
Thời gian hoạt động của đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên khóa VIII không kéo dài bao lâu, bởi nhiệm kỳ của khóa VIII đã sắp mãn. Lúc đó Quốc hội tập trung vào việc sửa lại Hiến pháp và Hiến pháp này đã được Quốc hội khóa VIII thông qua năm 1992 - nay gọi là Hiến pháp 1992. Xong nhiệm vụ này, tôi được nghỉ hưu.
(Nguồn: Sách "60 năm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên (1946 - 2006)")