Trường THCS Quang Hưng (xã Quang Hưng).

Bạo lực tinh thần – nỗi đau khó gọi tên

Học sinh có hoàn cảnh gia đình đặc biệt, mồ côi cả cha lẫn mẹ, hiện sống cùng người thân. Đầu tháng 3, em có biểu hiện tâm lý bất ổn và có hành vi gây nguy hiểm cho bản thân. Sau khi được gia đình phát hiện, sơ cứu, em trở lại trường học. Tuy nhiên, giữa tháng 3, em tiếp tục có biểu hiện bất thường về sức khỏe và được đưa đi cấp cứu tại cơ sở y tế. Rất may, em đã được điều trị kịp thời và hiện sức khỏe ổn định.

Theo phản ánh của người thân học sinh: Cháu tôi có biểu hiện bị tác động tâm lý kéo dài từ đầu năm học, xuất phát từ mâu thuẫn với một số bạn cùng lớp. Một số học sinh đã trêu chọc, xúc phạm cháu không chỉ tại trường mà cả ngoài trường và trên mạng xã hội. Gia đình nhiều lần phản ánh với giáo viên chủ nhiệm và nhà trường, song mâu thuẫn chưa được giải quyết triệt để, thậm chí có dấu hiệu gia tăng. Sau một buổi làm việc giữa gia đình, giáo viên và các học sinh liên quan, tình trạng trêu chọc vẫn tiếp diễn, khiến cháu suy nghĩ tiêu cực và dẫn đến hành động dại dột. Sau sự việc, cháu tôi vẫn lo lắng, bất an khi nghĩ đến việc quay lại trường.

Bạo lực học đường đã được cảnh báo từ nhiều năm nay. Nếu trước đây chủ yếu là bạo lực thể chất thì hiện nay, bạo lực tinh thần có xu hướng gia tăng. Những lời nói nặng nề, sự xúc phạm tưởng chừng vô hại nhưng diễn ra âm thầm, kéo dài có thể gây tổn thương sâu sắc về tâm hồn, đặc biệt với lứa tuổi học sinh khi các em chưa đủ trưởng thành để tự ứng phó. Sự thiếu quan tâm, can thiệp kịp thời của người lớn có thể đẩy các em đến những hành động tiêu cực, để lại hậu quả nghiêm trọng.

Giờ lên lớp của Nhà giáo Ưu tú Lê Thị Thanh Huyền tại lớp 9A, Trường Tiểu học và THCS Bùi Hữu Diên (xã Hồng Minh).

Khoảng trống trong phát hiện và can thiệp sớm

Theo đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo, thời gian qua trên địa bàn tỉnh vẫn xảy ra các vụ việc bạo lực học đường giữa học sinh với học sinh, giáo viên với học sinh, thậm chí giữa giáo viên với giáo viên. Nguyên nhân là do một số địa phương chưa vào cuộc quyết liệt; công tác quản lý ở một số cơ sở giáo dục còn lỏng lẻo; việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn “mầm mống” bạo lực chưa kịp thời; giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống còn mang tính hình thức; trách nhiệm của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên chưa được phát huy đầy đủ.

Từ thực tiễn giảng dạy, Nhà giáo ưu tú Lê Thị Thanh Huyền, Trường Tiểu học và THCS Bùi Hữu Diên (xã Hồng Minh) cho rằng giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò nòng cốt trong định hướng, phòng ngừa bạo lực học đường, nhất là trên không gian mạng. Để đạt hiệu quả, cần tập trung vào ba trụ cột: xây dựng môi trường học tập tích cực; trang bị kỹ năng thay vì chỉ cấm đoán; khơi dậy lòng nhân ái, sự thấu cảm thông qua bài học. Giáo viên cần chủ động kết nối học sinh qua các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, văn nghệ, thể thao… Đây là không gian giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống, giải tỏa áp lực, hạn chế hành vi tiêu cực.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển, điều quan trọng không phải là tách học sinh khỏi Internet mà là hình thành ý thức “công dân số” văn minh, biết nhận diện thông tin độc hại, ứng xử chuẩn mực và tự bảo vệ bản thân. Thông qua các bài học giàu giá trị nhân văn, giáo viên có thể lồng ghép nội dung về tôn trọng khác biệt, kỹ năng lắng nghe, chia sẻ. Khi biết thấu cảm, học sinh sẽ lan tỏa điều tích cực thay vì gây tổn thương. Điều này cho thấy, xây dựng môi trường giáo dục an toàn không thể dừng ở khẩu hiệu mà cần được cụ thể hóa bằng năng lực phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và sự đồng hành thực chất với học sinh.

Học sinh Trường Tiểu học và THCS Quang Minh (xã Kiến Xương) thuyết trình tại buổi sinh hoạt ngoại khóa "An toàn trên không gian mạng

Không để “khoảng trống quản lý”

Ngay khi nắm bắt thông tin vụ việc tại Trường THCS Quang Hưng, Sở Giáo dục và Đào tạo đã cử đoàn công tác thăm hỏi, động viên học sinh tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh; đồng thời yêu cầu địa phương, nhà trường khẩn trương xác minh, báo cáo, ổn định tâm lý học sinh và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân liên quan nếu có sai phạm. Sở cũng ban hành văn bản tăng cường xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường.

Ông Nguyễn Phúc Hiến, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Để chủ động phòng tránh nguy cơ bạo lực học đường, các cơ sở giáo dục phải nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, gắn công tác phòng, chống bạo lực học đường với trách nhiệm giải trình cụ thể; chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra vụ việc trong phạm vi quản lý. Đồng thời, cần triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa như: xây dựng quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin rõ ràng; duy trì hiệu quả các kênh phản ánh; tăng cường phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội; đẩy mạnh tư vấn tâm lý học đường; giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc, ứng xử văn minh, nhất là trên không gian mạng.

Khi xảy ra vụ việc, các đơn vị phải báo cáo trong vòng 24 giờ, xử lý đúng quy định, tuyệt đối không bao che, né tránh trách nhiệm; đồng thời bảo mật thông tin, tránh phát sinh khủng hoảng truyền thông. Kết quả phòng, chống bạo lực học đường sẽ là tiêu chí quan trọng trong đánh giá thi đua của các đơn vị và người đứng đầu.

Theo chia sẻ từ gia đình, sau khi xuất viện ngày 19/3, mong muốn giản dị của em học sinh là không còn bị trêu chọc, được học tập trong môi trường an toàn. Đây không chỉ là mong muốn của riêng em mà của tất cả học sinh khi đến trường. Một môi trường giáo dục an toàn không chỉ là nơi không có bạo lực, mà còn là nơi học sinh được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ kịp thời khi phát đi những “tín hiệu cầu cứu”, dù nhỏ nhất. Vụ việc thêm một lần nhắc nhở: xây dựng môi trường giáo dục an toàn cần sự vào cuộc đồng bộ của nhà trường, gia đình và xã hội, bắt đầu từ những hành động cụ thể trong từng lớp học, đặc biệt từ sự thấu cảm và tình thương của giáo viên đối với học sinh.

Nguồn:baohungyen.vn