Học sinh dâng hương tại Từ đường Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trong hoạt động giáo dục truyền thống.

Tự học không ngừng để mở mang tri thức, phụng sự đất nước

Sinh trưởng trong một gia đình khoa bảng danh tiếng, Lê Quý Đôn sớm được nuôi dưỡng trong môi trường trọng đạo học. Cha ông là tiến sĩ Lê Trọng Thứ, vị quan thanh liêm, cương trực; mẹ là bà Trương Thị Ích, con gái tiến sĩ Trương Minh Lượng. Truyền thống gia đình cùng sự giáo dưỡng nghiêm cẩn đã hun đúc ở ông niềm say mê học tập từ thuở nhỏ.

Ngay từ khi còn niên thiếu, ông đã nổi tiếng thông minh, có trí nhớ phi thường và đặc biệt ham đọc sách. Năm 14 tuổi, theo cha trở lại kinh thành Thăng Long, ông có điều kiện đọc nhiều sách và giao lưu với các bậc danh sĩ, qua đó hình thành tư duy học thuật rộng mở.

Điều làm nên tầm vóc của Lê Quý Đôn không chỉ là sự thông minh thiên bẩm mà còn là ý chí tự học bền bỉ. Thành quả của quá trình học tập ấy là những dấu mốc hiếm có trong lịch sử khoa cử Việt Nam. Năm 1743, ông thi Hương đỗ Giải nguyên; năm 1752 đỗ Hội nguyên và Đình nguyên Bảng nhãn (khoa thi không lấy Trạng nguyên). Ông trở thành một trong số rất ít nho sĩ đỗ đầu cả ba kỳ thi lớn của chế độ khoa cử phong kiến.

Học sinh tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (xã Lê Quý Đôn).

Ông học không chỉ để đỗ đạt mà còn để hiểu đời, hiểu dân, tìm cách giúp đất nước hưng thịnh. Quan niệm ấy được ông theo đuổi suốt hơn 30 năm làm quan. Dù đảm nhiệm nhiều trọng trách trong triều đình, ông vẫn dành phần lớn thời gian cho nghiên cứu và trước tác, để lại khoảng 50 công trình trước tác có giá trị trên nhiều lĩnh vực, thể hiện tư duy bách khoa hiếm có.

Đặc biệt, chuyến đi sứ sang nhà Thanh giai đoạn 1760 - 1762 cho thấy tinh thần học hỏi không ngừng nghỉ của ông. Bên cạnh việc khẳng định truyền thống văn hiến Đại Việt với giới học giả Trung Hoa, Lê Quý Đôn còn chủ động tiếp thu những thành tựu tri thức mới. Ông dành nhiều tâm huyết ghi chép về lịch sử, địa lý, phong tục, văn hóa của nhiều vùng đất, góp phần lưu giữ những giá trị quý báu cho hậu thế.

Tiếp nối tinh thần hiếu học trong kỷ nguyên phát triển mới

Trải qua ba thế kỷ, tư tưởng đề cao tri thức của Lê Quý Đôn, thường được khái quát bằng tinh thần "phi trí bất hưng" (không có tri thức thì không thể hưng thịnh), vẫn vẹn nguyên giá trị. Từ tinh thần tự học, ý chí không ngừng khám phá tri thức đến khát vọng vận dụng hiểu biết để phụng sự đất nước, cuộc đời và sự nghiệp của ông cho thấy việc học không chỉ nhằm hoàn thiện bản thân mà còn góp phần tạo dựng sức mạnh và sự hưng thịnh của quốc gia.

Bậc cao niên dòng họ giới thiệu về thân thế, sự nghiệp Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn cho con cháu.

Những giá trị ấy đang tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trên chính quê hương của nhà bác học. Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại xã Lê Quý Đôn không chỉ lưu giữ những di vật, tư liệu quý về cuộc đời và sự nghiệp của ông mà còn trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống, góp phần bồi đắp tinh thần hiếu học, khát vọng học tập và ý thức cống hiến cho thế hệ trẻ.

Ông Nguyễn Duy Hoan, Chủ tịch UBND xã Lê Quý Đôn cho biết: Cấp ủy, chính quyền địa phương luôn chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về thân thế, sự nghiệp của nhà bác học, qua đó nuôi dưỡng khát vọng học tập và cống hiến.

Những giá trị học tập và tinh thần trọng tri thức mà nhà bác học Lê Quý Đôn vun đắp vẫn được các thế hệ con cháu trong dòng họ gìn giữ, tiếp nối. Nhiều năm qua, Hội đồng họ Lê duy trì học bổng Lê Quý Đôn, tổ chức cho con cháu dâng hương tại khu lưu niệm, góp phần bồi đắp truyền thống hiếu học và niềm tự hào về cội nguồn. Từ truyền thống ấy, nhiều thế hệ trẻ trong dòng họ tiếp tục nỗ lực học tập để xứng đáng với truyền thống của gia đình.

Em Lê Quý Hoàng, nhiều năm liền là học sinh giỏi chia sẻ: Em rất tự hào là con cháu của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Tấm gương hiếu học của cụ là động lực để em luôn cố gắng học tập, rèn luyện, không ngừng trau dồi kiến thức để sau này có thể đóng góp cho quê hương, đất nước.
Không chỉ được gìn giữ trong dòng họ và trên quê hương, di sản tư tưởng của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn đang tiếp tục được kế thừa trong sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng, tinh thần tự học, nghiên cứu khoa học, đề cao thực học và trọng dụng nhân tài của ông càng cho thấy giá trị bền vững.

Từ những giá trị mà Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại, tinh thần hiếu học, khát vọng khám phá tri thức vẫn tiếp tục soi sáng hành trình xây dựng xã hội học tập, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Tiếp nối những giá trị ấy bằng việc không ngừng học tập, lao động sáng tạo và cống hiến chính là cách thiết thực để phát huy di sản của ông trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Nguồn: https://baohungyen.vn/