Gia đình anh Ngô Xuân Tiến, xã Vũ Thư trong ngày sinh nhật con gái. Ảnh minh họa

Anh T.V. Tr. ở xã Chí Minh 35 tuổi, hiện là chủ một xưởng nhôm kính có thu nhập ổn định. Dù đã ngoài ba mươi tuổi, ban ngày bận rộn với công việc, tối đến anh chỉ quanh quẩn ở nhà "làm bạn" với chiếc điện thoại thông minh, ít khi tham gia các hoạt động xã hội hay gặp gỡ bạn bè để tìm kiếm "một nửa" của mình. Ít khi thấy con đi chơi để có cơ hội tìm hiểu, tiến tới việc kết hôn, bố mẹ anh Tr. sốt ruột, thúc giục lấy vợ. Áp lực từ gia đình, anh Tr. chọn cách né tránh bằng việc ở lại luôn xưởng làm việc thay vì về nhà.

Không riêng nam giới, dù tỉ lệ thấp hơn nhưng ngày nay cũng có nhiều phụ nữ có tư tưởng ngại yêu và xây dựng gia đình. Chị N.T.V. ở phường Hồng Châu 30 tuổi, có công việc, thu nhập ổn định, nhiều thanh niên có ý định tìm hiểu nhưng chị lại có tư tưởng sống độc thân. Chị N.T.V. cho biết, nhìn cảnh phụ nữ lấy chồng tất bật với việc nhà, chăm con sau khi kết thúc công việc ở cơ quan nên chưa có ý định yêu và kết hôn.

Tình trạng kết hôn muộn đang có dấu hiệu gia tăng do sự thay đổi tư duy, lối sống, điều kiện sống, quan niệm về hôn nhân. Sự thay đổi vai trò của phụ nữ, phụ nữ ngày nay học cao, đi làm và kiếm tiền giỏi, không còn phụ thuộc tài chính, kinh tế vào đàn ông như thế hệ trước. Sự tiến bộ, bình đẳng trong xã hội giúp phụ nữ có nhiều cơ hội thăng tiến trong sự nghiệp, họ muốn có thời gian khẳng định bản thân ngoài xã hội trước khi gánh vác trách nhiệm làm vợ, làm mẹ. Một bộ phận giới trẻ đề cao lối sống tự do, sống độc thân, không bị ràng buộc bởi trách nhiệm gia đình. Thêm vào đó, tỉ lệ ly hôn gia tăng cũng là yếu tố ảnh hưởng đến suy nghĩ về vấn đề kết hôn. Nếu trước đây, kết hôn được xem là cột mốc bắt buộc của đời người, thì nay nhiều người trẻ coi hôn nhân là một lựa chọn không phải nghĩa vụ. Đặc biệt, một thực tế dễ nhận thấy là hệ lụy từ mất cân bằng giới tính khi sinh đã được cảnh báo khoảng 20 năm trước đã bắt đầu bộc lộ. Ví dụ như ở xóm Hạnh, thôn Tân Khai, xã Tiên Lữ có đến mấy chục nam thanh niên vẫn “lẻ bóng” chưa chịu lấy vợ.

Kết hôn muộn là tình trạng chung ở nông thôn, thành thị, giới công sở, công nhân, người lao động tự do với nhiều lý do khác nhau, đặt ra thách thức cho các giá trị gia đình truyền thống và chính sách dân số. Nếu như trước đây, thanh niên kết hôn chủ yếu ở độ tuổi dưới 30, các thế hệ trong gia đình sẽ có sự tiếp nối ở một giai đoạn nhất định. Nếu kết hôn muộn kéo dài sẽ dẫn đến sinh con muộn, sinh ít con, thậm chí không sinh con, từ đó làm mức sinh giảm thấp. Việt Nam hiện đang đối mặt với nhiều thách thức về công tác dân số, trong đó có vấn đề mức sinh thay thế chưa đạt, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số, suy giảm quy mô dân số.

Theo kết quả điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Cục Thống kê, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người dân Việt Nam có xu hướng tăng. Giai đoạn từ 1989 đến 2019 tăng từ 23,8 tuổi lên 25,2 tuổi; giai đoạn từ 2019 đến 2024 tăng từ 25,2 tuổi lên 27,3 tuổi. Năm 2024, tuổi kết hôn trung bình lần đầu ở nam giới là 29,4 tuổi và của nữ là 25,2 tuổi. Dự báo đến năm 2039, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng, sau đó tỉ trọng dân số trong độ tuổi lao động giảm dần, chuyển sang thời kỳ dân số già.

Không chỉ ảnh hưởng về mặt số lượng, kết hôn và sinh con muộn còn là mối đe dọa đến chất lượng giống nòi. Phụ nữ sinh con sau 35 tuổi có nguy cơ cao gặp phải các vấn đề như sảy thai, biến chứng thai kỳ, dị tật bẩm sinh và đột biến gen. Đây là những rủi ro ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển toàn diện của trẻ.

Đồng chí Phạm Văn Khởi, Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh cho biết: Nhằm giải quyết bài toán lười kết hôn, ngại sinh con, thời gian qua, nhiều giải pháp, chính sách dân số đã được triển khai như khuyến khích nam nữ kết hôn trước 30 tuổi; phụ nữ sinh con thứ hai trước tuổi 35. Cùng với đó, Nhà nước đang nghiên cứu và áp dụng nhiều chính sách đồng bộ như: Hỗ trợ y tế cho phụ nữ mang thai và sinh con; tạo dựng môi trường việc làm ổn định, giảm bớt áp lực kinh tế cho các gia đình trẻ.

Nguồn: Baohungyen.vn