TOÀN ĐẢNG, TOÀN DÂN, TOÀN QUÂN RA SỨC THI ĐUA THỰC HIỆN THẮNG LỢI NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIV CỦA ĐẢNG!
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Đăng ngày: 19/11/2026 - Lượt xem: 25
Học tập và thực hành theo Bác từ trách nhiệm nghiên cứu, đào tạo và nêu gương

Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới" có hiệu lực từ 13/7/2026. Triển khai thực hiện, các cấp ủy tập trung cụ thể hóa việc học và thực hành theo Bác thành những công việc thiết thực hằng ngày.

Giảng viên, sinh viên Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế tham quan Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hà Nội. (Ảnh: Trường đại học Thủ đô Hà Nội)

Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Hà Nội học và Đào tạo quốc tế, Trường đại học Thủ đô Hà Nội.

Phóng viên: Thưa Tiến sĩ, Chương trình Việt Nam học nói riêng, Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế nói chung trực tiếp nghiên cứu sâu về lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam, trong đó có chiều sâu văn hiến Thăng Long-Hà Nội. Thực hiện Chỉ thị số 07 về học tập và thực hành theo Bác, tinh thần “đào tạo, nghiên cứu phải gắn với thực tiễn, phục vụ đời sống” được vận dụng như thế nào để các công trình nghiên cứu thật sự góp phần bồi đắp giá trị văn hóa, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh?

Tiến sĩ Bùi Văn Tuấn: Theo tôi, một công trình nghiên cứu chỉ thật sự có ý nghĩa khi giúp chúng ta hiểu đúng một vấn đề của đời sống và mở ra cách giải quyết có căn cứ. Tinh thần Chỉ thị 07-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục đẩy mạnh việc dạy và học tập, cũng như là nghiên cứu phải gắn với thực hành, sát nhiệm vụ thực tế, có kết quả cụ thể; vì vậy, đào tạo, nghiên cứu về lịch sử, văn hóa, đất nước và con người Việt Nam không chỉ dừng ở việc mô tả giá trị, mà cần làm rõ giá trị ấy đang được gìn giữ, thực hành hay biến đổi như thế nào trong đời sống hiện nay.

Đối với Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế, Chương trình đào tạo Việt Nam học được xây dựng theo định hướng liên ngành, gắn với địa phương học và du lịch văn hóa. Chương trình trang bị cho người học kiến thức tổng thể, toàn diện về lịch sử, văn hóa, kinh tế, xã hội và con người Việt Nam dưới tiếp cận liên ngành; đồng thời bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và năng lực nghiên cứu, giảng dạy, quản lý, ứng dụng tri thức.

Bên cạnh nghiên cứu, đào tạo các lĩnh vực nền tảng của ngành, chúng tôi đồng thời tập trung vào những vấn đề chuyên sâu gắn với Hà Nội và cộng đồng như phát huy giá trị di sản, giáo dục Hà Nội học, văn hóa ứng xử đô thị, không gian sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Các vấn đề này được tiếp cận qua khảo sát thực tế và trao đổi với người dân, người làm nghề, cơ quan quản lý, chuyên gia, nhằm nhận diện đầy đủ tiềm năng, khó khăn và yêu cầu đặt ra trong quá trình bảo tồn, phát huy các nguồn lực văn hóa và hệ giá trị con người Việt Nam trong bối cảnh đương đại.

Bên cạnh đó, các kết quả nghiên cứu cần được chuyển thành sản phẩm phù hợp với người sử dụng, khuyến nghị cho cơ quan quản lý, tài liệu giảng dạy và giáo dục địa phương, hoạt động trải nghiệm, hoặc nội dung truyền thông giúp công chúng tiếp cận di sản có căn cứ. Người dân cũng cần được tham gia trong quá trình đồng sáng tạo, kể chuyện, gìn giữ và phát huy di sản, bởi họ vừa là chủ thể sáng tạo vừa là người thụ hưởng văn hóa. Đây cũng là tinh thần được nhấn mạnh trong Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa.

Do đó, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh vì thế không chỉ là tuyên truyền về những phẩm chất đáng quý. Đó còn là giúp các giá trị ấy hiện diện trong hành vi cụ thể: tôn trọng di sản và không gian chung, ứng xử có trách nhiệm, tuân thủ pháp luật, thân thiện với cộng đồng và có văn hóa trên môi trường số. Quá trình đào tạo người học chúng tôi cũng nhấn mạnh vai trò của gia đình, nhà trường và môi trường xã hội trong việc bồi đắp những chuẩn mực ấy.

Vì vậy, bên cạnh chất lượng học thuật, chúng tôi cũng chú trọng quan tâm đến việc tri thức có đến được với người học và cộng đồng hay không, có hỗ trợ cơ quan quản lý và góp phần tạo chuyển biến trong nhận thức, hành vi hay không. Đó là cách để nghiên cứu về văn hiến Thăng Long-Hà Nội tiếp tục sống trong đời sống hiện tại.

Từ góc độ này, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh không chỉ là tuyên truyền về những phẩm chất đáng quý. Điều quan trọng là góp phần tạo điều kiện để các giá trị văn hóa được biểu đạt, thực hành trong đời sống cộng đồng. Hiệu quả nghiên cứu vì thế cần được nhìn cả ở chất lượng học thuật lẫn khả năng cung cấp tri thức hữu ích, hỗ trợ quản lý và góp phần tạo chuyển biến trong nhận thức, hành động. Đó là cách để nghiên cứu về văn hiến Thăng Long-Hà Nội tiếp tục có ý nghĩa trong đời sống hiện tại.

Phóng viên: Sinh thời, Bác Hồ rất coi trọng việc giáo dục thế hệ trẻ bằng những điều giản dị, thiết thực, tránh lối tuyên truyền sáo rỗng, giáo điều. Ở môi trường đào tạo của Trường đại học Thủ đô Hà Nội, Viện đã có những cách làm cụ thể nào để lồng ghép tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp của Bác trong chương trình giảng dạy, thực tế, giúp sinh viên cảm nhận và thẩm thấu giá trị văn hóa dân tộc một cách tự nhiên nhất, thưa Tiến sĩ?

Tiến sĩ Bùi Văn Tuấn: Tôi cho rằng sinh viên tiếp nhận những giá trị tốt đẹp sâu sắc nhất khi được tự mình quan sát, trải nghiệm và suy ngẫm. Vì vậy, chúng tôi cố gắng để bài học không chỉ nằm trong khái niệm hay trang giáo trình mà gắn với những câu hỏi gần gũi: một di tích được bảo tồn ra sao, một phong tục thay đổi thế nào, người dân có tiếng nói gì trong hoạt động văn hóa, và mỗi người cần ứng xử thế nào với không gian chung.

Các hoạt động học tập thực tập, thực tế là một phần quan trọng của quá trình đó. Sinh viên đã có những chuyến đi tìm hiểu, trải nghiệm về Không gian lịch sử văn hóa Tây Bắc, miền trung, Tây Nguyên, Nam Bộ, hay các điểm di sản như Lam Kinh-Thành nhà Hồ-Hoa Lư; Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long-Hà Nội...

Tại mỗi địa điểm, người học được tìm hiểu câu chuyện lịch sử, quan sát công tác bảo tồn, trao đổi với người làm nghề và cư dân địa phương. Qua đó, các em nhận ra rằng trân trọng văn hóa không chỉ là tự hào về quá khứ, mà còn là biết lắng nghe cộng đồng và thấu hiểu để có trách nhiệm với di sản trong hiện tại.

Trong bài tập và hoạt động nghiên cứu, sinh viên được khuyến khích tự đặt câu hỏi, tìm tư liệu, kiểm chứng thông tin và trình bày kết quả theo cách phù hợp với người tiếp nhận. Với chủ đề về di sản, chẳng hạn, các em có thể xây dựng bài viết, câu chuyện kể hoặc sản phẩm truyền thông. Quá trình làm việc rèn cho sinh viên sự trung thực với tư liệu, tôn trọng tiếng nói của cộng đồng và ý thức về trách nhiệm khi truyền tải thông tin.

Nghị quyết 71-NQ/TW xác định người học là trung tâm, là chủ thể của quá trình giáo dục. Với chúng tôi, điều đó có nghĩa là giảng viên tạo điều kiện để sinh viên chủ động học hỏi và tự hình thành nhận thức, thay vì chỉ tiếp nhận những kết luận có sẵn. Khi các em tự đặt câu hỏi mình có thể làm gì để gìn giữ một giá trị, ứng xử tốt hơn với cộng đồng và đóng góp cho nơi mình sống, bài học về tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác sẽ trở nên gần gũi và thiết thực hơn.

Phóng viên: Học tập và thực hành theo Bác trước trên cương vị của người thầy, theo Tiến sĩ, việc xây dựng nền nếp, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên trong Viện cần những yếu tố căn cốt nào, để mỗi thầy, cô thật sự là một tấm gương giản dị, mẫu mực cho sinh viên noi theo?

Tiến sĩ Bùi Văn Tuấn: Theo tôi, nền nếp đạo đức nghề nghiệp được hình thành từ những việc cụ thể và lặp lại mỗi ngày. Với giảng viên, đó là chuẩn bị bài nghiêm túc, đánh giá công bằng, tôn trọng người học và sẵn sàng cập nhật tri thức. Với nghiên cứu viên, đó là trung thực với tư liệu và dữ liệu, trích dẫn đầy đủ, tôn trọng quyền tác giả và ghi nhận đúng đóng góp của cộng sự. Trong quan hệ đồng nghiệp, đó là trao đổi thẳng thắn, chia sẻ trách nhiệm và cùng bảo vệ chất lượng, hiệu quả công việc.

Chỉ thị 07-CT/TW nhấn mạnh vai trò nêu gương, làm việc khoa học, sát thực tiễn, nói đi đôi với làm và khắc phục biểu hiện hình thức, né tránh trách nhiệm. Để những yêu cầu ấy đi vào nền nếp, Viện chúng tôi cũng xác định, cần có chuẩn mực nghề nghiệp rõ ràng, cách giao nhiệm vụ và phản hồi minh bạch, cùng hoạt động trao đổi chuyên môn thường xuyên.

professional-quote-newsroom-facebook-post.png

Việc đánh giá nên xem xét cả chất lượng công việc, tinh thần hợp tác và trách nhiệm với người học; phản hồi của sinh viên là một kênh quan trọng, song cần đặt cùng các tiêu chuẩn chuyên môn và bằng chứng về chất lượng đào tạo, nghiên cứu. Nền nếp cũng bắt đầu từ người đứng đầu và cán bộ quản lý, yêu cầu tập thể điều gì thì bản thân phải thực hành điều đó trước. Đồng thời, một môi trường chuyên nghiệp cần cho phép giảng viên góp ý, trao đổi về tình huống khó và sửa sai có trách nhiệm. Chuẩn mực sẽ khó bền nếu chỉ được nhắc trong các buổi quán triệt mà không được hỗ trợ bằng cách tổ chức công việc công bằng và nhất quán.

Tôi nghĩ sinh viên quan sát người thầy không chỉ qua điều thầy cô giảng mà còn qua cách thầy cô làm việc, lắng nghe và đối xử với mọi người. Khi sự tận tụy, khiêm tốn và liêm chính được thể hiện trong những việc bình thường ấy, người thầy trở thành tấm gương một cách tự nhiên. Đó cũng là cách bền vững để chuẩn mực nghề nghiệp được tiếp nối từ thế hệ giảng viên sang người học.

Tựu trung lại, học tập và thực hành theo Bác cần được thể hiện bằng những việc cụ thể trong nghiên cứu, đào tạo và tác phong của mỗi cán bộ, giảng viên và người học.

Với Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế chúng tôi, điều đó có nghĩa là nghiên cứu phải góp thêm luận cứ cho thực tiễn, giáo dục phải giúp người học hiểu và biết vận dụng kiến thức vào ứng dụng thực tiễn, còn mỗi thầy cô phải làm gương bằng trách nhiệm, sự tận tâm và sự thấu hiểu trong công việc. Khi những điều ấy được duy trì thường xuyên, tri thức về Việt Nam và Thăng Long-Hà Nội sẽ không chỉ được lưu giữ trong sách vở mà còn góp phần bồi đắp con người và đời sống trong bối cảnh đương đại của đất nước.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Tiến sĩ về cuộc trò chuyện!

Nguồn: Nhandan.vn

Tin liên quan