Nghệ nhân Nguyễn Cao Bính bên bức tranh thêu chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện bằng nghệ thuật tạo hình nét tối giản.

Chúng tôi đến thăm nghệ nhân Nguyễn Cao Bính đúng lúc ông đang chăm chú thêu bức tranh đình Phương Cáp (xã Thư Trì), nơi ghi dấu lần Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và nói chuyện với cán bộ, Nhân dân Thái Bình đầu năm 1967. Bằng những sợi chỉ màu, nghệ nhân từng bước tái hiện một địa danh gắn với tình cảm và sự quan tâm sâu sắc của Bác đối với quê hương. Ông Bính vừa thoăn thoắt tay thêu vừa tự hào chia sẻ: Sinh thời, Bác luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với Đảng bộ và Nhân dân Hưng Yên, gồm hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình trước đây. Trong 14 lần về thăm, Người không chỉ động viên, biểu dương những thành tích đạt được mà còn ân cần căn dặn cán bộ, Nhân dân đoàn kết, chăm lo sản xuất, xây dựng Đảng, phát triển quê hương. Đặc biệt, cuối năm 1966, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ác liệt, biết tin Thái Bình trở thành tỉnh đầu tiên ở miền Bắc đạt năng suất bình quân 5 tấn thóc/ha, Bác đã về thăm, biểu dương thành tích của Đảng bộ và Nhân dân. Sáng ngày 1/1/1967, tại đình Phương Cáp, xã Hiệp Hòa (nay là xã Thư Trì), Người nói chuyện với cán bộ, đại biểu và xã viên hợp tác xã. Bác dành rất nhiều tình cảm yêu mến cho Nhân dân địa phương và được các thế hệ khắc ghi, trân trọng.

Với nghệ nhân Nguyễn Cao Bính, tình cảm dành cho Bác Hồ được thể hiện bằng chính tài năng và niềm say mê nghề thêu của mình. Không chỉ tái hiện đình Phương Cáp, ông còn lựa chọn nhiều địa danh gắn với cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Người làm đề tài sáng tác như quê nội, quê ngoại của Bác ở Nghệ An, lán Nà Lừa, đình Tân Trào ở Tuyên Quang. Ông chia sẻ: "Tôi muốn thêu tranh những nơi Bác từng đặt chân đến, nhất là những địa danh có cảnh đẹp và ý nghĩa lịch sử”. Mong muốn ấy thôi thúc ông tìm hiểu, lựa chọn những hình ảnh tiêu biểu để thể hiện qua nghệ thuật thêu truyền thống. Đến nay, nghệ nhân Nguyễn Cao Bính đã thực hiện 16 bức tranh về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Một số tác phẩm thêu về Bác như: Bác Hồ ở mặt trận Đông Khê năm 1950. Bác Hồ nghỉ chân trên đường đi Chiến dịch Biên giới 1950. Bác bắt nhịp bài ca kết đoàn. Bác Hồ cầm ống nói. Chủ tịch Hồ Chí Minh sửa bản tin tại Phủ Chủ tịch. Trong đó, có những tác phẩm chân dung khổ lớn được khách hàng ở xa đặt thêu. Ông đã từng nhận thực hiện hai bức tranh về Bác cho một khách hàng ở Gia Lai, trong đó có bức thể hiện hình ảnh Người đang đọc báo. Với ông, niềm vui không chỉ đến từ việc có thêm tác phẩm mà bởi hình ảnh Bác Hồ luôn được nhiều người yêu quý, trân trọng và mong muốn lưu giữ.

Thêu chân dung vốn là một trong những kỹ thuật khó của nghề thêu nghệ thuật. Ngoài sự khéo léo, chính xác trong phối màu, tạo hình, người thợ còn phải thể hiện được thần thái của nhân vật. Đối với chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, điều ấy càng đòi hỏi sự tinh tế bởi hình ảnh Người đã trở nên thân thuộc với biết bao thế hệ. Chỉ một thay đổi nhỏ ở ánh mắt, nét mặt cũng có thể ảnh hưởng đến sự chân thực của tác phẩm. Vì vậy, mỗi bức tranh đều được ông dành nhiều thời gian, công sức để hoàn thiện. Điều khiến chúng tôi xúc động là cách ông nói về niềm hạnh phúc khi thêu xong một bức chân dung Bác. “Mỗi khi hoàn thành một bức chân dung Bác Hồ, tôi vui và phấn khởi lắm” - ông Bính thổ lộ. Chính tình cảm chân thành ấy đã tiếp thêm động lực để ông bền bỉ gắn bó với nghề, không ngừng tìm tòi, nâng cao kỹ thuật và sáng tạo những tác phẩm giàu giá trị nghệ thuật.

Dù đã thực hiện nhiều bức tranh về Bác Hồ, nghệ nhân Nguyễn Cao Bính vẫn còn một ước nguyện lớn chưa thành. Ông mong muốn thực hiện một bộ tranh thêu tái hiện cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh từ thuở thiếu thời, hành trình ra đi tìm đường cứu nước đến những năm tháng Người lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Ông mong muốn một lần được đến Cao Bằng, tận mắt ngắm núi Các Mác, suối Lênin để đưa những địa danh lịch sử ấy vào tranh. Qua trò chuyện với ông, chúng tôi cảm nhận được mỗi tác phẩm hoàn thành lại thôi thúc ông tìm đến một hình ảnh mới, một câu chuyện mới về cuộc đời và sự nghiệp của Bác.

Từ những bức tranh thêu của nghệ nhân Nguyễn Cao Bính, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và những dấu ấn lịch sử gắn với Người được gìn giữ, lan tỏa bằng một hình thức nghệ thuật truyền thống. Đó cũng là cách người nghệ nhân làng thêu Minh Lãng bày tỏ lòng kính yêu, biết ơn Bác, góp phần bồi đắp tình cảm, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của các thế hệ hôm nay đối với quê hương, đất nước.

Nguồn: Baohungyen.vn