Đồng chí Trương Tấn Sang, Ủy viên  Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các đại biểu dự buổi lễ (Ảnh: TTXVN)

Phát biểu khai mạc, đồng chí Đặng Ngọc Quỳnh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức buổi lễ khẳng định: Hưng Yên là vùng đất có bề dày truyền thống văn hiến, cách mạng. Toàn tỉnh có hơn 1.200 di tích, trong đó 161 di tích xếp hạng quốc gia, 188 di tích cấp tỉnh, với hơn 400 lễ hội dân gian. Hưng Yên hiện còn lưu giữ nhiều cổ vật, hiện vật có giá trị như thần tích, sắc phong, câu đối, văn bia..., đây là kho tàng thông tin, nguồn cứ liệu lịch sử văn hóa được trong và ngoài nước tin cậy.

Phố Hiến - Hưng Yên nằm ở Trung tâm vùng đồng bằng Bắc Bộ, từng nổi tiếng bởi câu ca "Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến". Theo sử sách ghi lại và các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, Phố Hiến nằm sát bên bờ tả ngạn sông Hồng, có vị trí là cửa ngõ của mọi tuyến giao thương đường thủy quốc tế đặc biệt quan trọng, kết nối với nhiều nước như Nhật Bản, Trung Quốc, Bồ Đào Nha, Hà Lan, Anh, Pháp...

Vào khoảng thế kỷ XVI, XVII, Phố Hiến, Hưng Yên đã nổi tiếng là một thương cảng ở Đàng Ngoài, cửa ngõ của kinh đô Thăng Long, với không khí nhộn nhịp, buôn bán tấp nập "trên bến dưới thuyền". Đất lành chim đậu, các thương gia nước ngoài đã lập thương điếm tại đất Phố Hiến để làm ăn buôn bán. Do vậy, Phố Hiến không những là một đô thị hành chính mà còn là trung tâm kinh tế thương mại sầm uất. Sự phồn thịnh ấy đã được dân gian ghi nhận bằng câu “Thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”. Thời Lê, Phố Hiến được mệnh danh là “tiểu Tràng An”.  Cuộc sống sinh hoạt và nếp sống văn hóa của các thương gia ngoại quốc đã để lại cho nơi đây những di sản văn hóa quý giá vừa có kiến trúc văn hóa thuần việt vừa có tính đa dạng của nhiều nước.

Trải qua thăng trầm của lịch sử, Phố Hiến vẫn còn bảo tồn, giữ gìn được hơn 100 di tích lịch sử văn hóa có giá trị. Khu di tích Phố Hiến có 16 di tích lịch sử được xếp hạng di tích cấp quốc gia như Văn Miếu Xích Đằng, Đền Mây, chùa Chuông, chuà Thiên Ứng… Với những giá trị đặc biệt về lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật, ngày 31/12/2014, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 2408/QĐ-TTg, công nhân di tích quốc gia đặc biệt đối với Khu di tích Phố Hiến.

Một tiết mục văn nghệ tại buổi lễ

Tại buổi lễ, đồng chí Đặng Thị Bích Liên, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã trao Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt cho lãnh đạo tỉnh Hưng Yên. Trong bài phát biểu, đồng chí nêu bật giá trị lịch sử văn hóa của Phố Hiến, việc Khu di tích Phố Hiến được công nhận là "di tích quốc gia đặc biệt" sẽ tạo đà cho Hưng Yên có vị thế nhất định về văn hóa du lịch, mở ra chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của một tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Đồng chí cũng bày tỏ mong muốn trong thời gian tới, tỉnh Hưng Yên tiếp tục có nhiều giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị to lớn của vùng đất giàu truyền thống, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng chí cũng gợi ý tỉnh cần tập trung đẩy mạnh tuyên truyền cho cán bộ, đảng viên và nhân dân niềm tự hào về quê hương văn hiến cách mạng, kịp thời triển khai các nhóm dự án bảo tồn đô thị cổ Phố Hiến; giữ gìn phong tục tập quán, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương, đưa Phố Hiến trở thành điểm đến du lịch. 

Tiếp đó, đồng chí Doãn Thế Cường, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã thay mặt Đảng bộ và nhân dân Hưng Yên bày tỏ sự cảm ơn lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã quan tâm, tạo điều kiện để Hưng Yên phát huy nguồn lực, bảo tồn và phát huy di sản Phố Hiến. Đồng chí khẳng định: Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh nguyện tiếp tục kế thừa, phát huy toàn diện tinh hoa của di tích Phố Hiến. Cùng với thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới, Hưng Yên sẽ tập trung cho công tác tuyên truyền quảng bá rộng rãi hình ảnh Phố Hiến - Hưng Yên, thu hút nguồn lực đầu tư, gắn kết các tua lữ hành trong và ngoài tỉnh, tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng; phát huy vị thế của Hưng Yên trong tam giác kinh tế Bắc Bộ.

Ngay sau khai mạc các lễ hội văn hóa dân gian Phố Hiến, một loạt các di tích như đền Trần, đình Hiến, đền Mẫu, đình An Vũ, đền Thiên Hậu, đền Mây…  sẽ lần lượt được tổ chức. Cùng với phần lễ để tưởng nhớ công ơn các vị anh hùng dân tộc và các bậc tiền nhân, phần hội với các hoạt động dân gian mang nội dung phong phú, hấp dẫn như giao lưu văn nghệ, hội hoa đăng, múa rồng, múa lân, hát ả đào, chơi cờ người, hội thi bơi thuyền, rước nước, rước kiệu cùng nhiều sinh hoạt văn hóa truyền thống khác hứa hẹn sẽ đem đến cho nhân dân địa phương và du khách thập phương một không gian văn hóa đậm đặc dấu ấn của văn minh sông Hồng. 

Thanh Mai