Đây không chỉ là định hướng lý luận, mà là mệnh lệnh chính trị. Vấn đề đặt ra là: Làm thế nào để nền tảng tư tưởng không bị “xói mòn mềm”? Và vì sao đấu tranh tư tưởng hôm nay phải mạnh mẽ hơn, chủ động hơn, thậm chí quyết liệt hơn?

Không có nền tảng tư tưởng vững không thể có Đảng vững mạnh

Một thực tế không thể phủ nhận: Mọi sự suy yếu của Đảng cầm quyền, xét đến cùng, đều bắt đầu từ sự suy giảm về tư tưởng. Lịch sử chính trị thế giới đã cho thấy, khi một đảng cầm quyền mất phương hướng lý luận, xa rời nền tảng tư tưởng, thì sớm hay muộn sẽ dẫn đến khủng hoảng niềm tin, rạn nứt nội bộ và mất vai trò lãnh đạo.

Đối với Đảng ta, nền tảng tư tưởng là Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, không chỉ là hệ thống lý luận, mà còn là kim chỉ nam cho hành động, là “trục định hướng” cho toàn bộ tiến trình cách mạng.

Phiên bế mạc Hội nghị lần thứ hai, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: TTXVN

Chính vì vậy, phát biểu tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng. Điều đó cho thấy: Trong giai đoạn hiện nay, bảo vệ nền tảng tư tưởng không còn là nhiệm vụ riêng của công tác lý luận, mà là nhiệm vụ trung tâm, xuyên suốt của toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị.

Điều đáng chú ý là, những nguy cơ đối với nền tảng tư tưởng hiện nay không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng, trực diện, mà nhiều khi diễn ra âm thầm, tinh vi dưới dạng “xói mòn mềm”.

Trước hết là biểu hiện học tập lý luận hình thức, thiếu chiều sâu. Không ít nơi vẫn coi việc học nghị quyết là “nhiệm vụ phải làm”, nhưng không chuyển hóa thành nhận thức và hành động. Lý luận vì thế trở nên khô cứng, xa rời thực tiễn.

Thứ hai là dao động, mơ hồ về lập trường trước những vấn đề phức tạp. Khi đối diện với các thông tin trái chiều trên mạng xã hội, một bộ phận cán bộ, đảng viên không đủ “sức đề kháng” để phân biệt đúng - sai, thậm chí bị cuốn theo các luận điệu xuyên tạc.

Thứ ba là biểu hiện nguy hiểm hơn: Ngại đấu tranh, né tránh phản bác, thậm chí “im lặng trước sai trái”. Sự im lặng này, xét về bản chất, chính là một dạng suy giảm bản lĩnh chính trị.

Đặc biệt, các thế lực thù địch đang chuyển mạnh từ “đối đầu trực diện” sang “thẩm thấu tư tưởng”, sử dụng các chiêu bài như “tự do học thuật”, “đa nguyên quan điểm”, “phản biện xã hội cực đoan” để từng bước phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng. Nếu không nhận diện rõ và xử lý kịp thời, những biểu hiện này sẽ tích tụ, lan rộng và trở thành nguy cơ từ bên trong.

Một trong những yêu cầu cấp bách hiện nay là phải xác lập rõ quan điểm: Trong lĩnh vực tư tưởng, không có chỗ cho sự trung tính. Hoặc là bảo vệ nền tảng của Đảng, hoặc là tiếp tay cho sự xuyên tạc, phủ nhận. Thực tế cho thấy, nhiều luận điệu sai trái hiện nay không tấn công trực diện, mà sử dụng cách tiếp cận “mềm hóa”, “đánh tráo khái niệm”, “nửa đúng nửa sai” để gây nhiễu loạn nhận thức. Ví dụ: Phủ nhận vai trò của Chủ nghĩa Mác - Lênin dưới danh nghĩa “lỗi thời”; tách rời tư tưởng Hồ Chí Minh khỏi nền tảng lý luận của Đảng; thổi phồng khuyết điểm để phủ nhận toàn bộ thành tựu; đề cao cực đoan “tự do cá nhân” để đối lập với kỷ luật, kỷ cương… Những luận điệu này nếu không được phản bác kịp thời sẽ tác động trực tiếp đến niềm tin, làm suy yếu “trận địa tư tưởng” của Đảng.

Do đó, đấu tranh tư tưởng hiện nay phải chuyển từ thế bị động sang chủ động, từ phản ứng sang dẫn dắt, từ phòng ngừa sang tấn công phản bác có cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc.

Bảo vệ phải đi đôi với phát triển  để lý luận luôn “sống” trong thực tiễn

Một điểm rất quan trọng được Trung ương nhấn mạnh là: Kiên định không chỉ là bảo vệ, mà còn là phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng. Nếu chỉ dừng lại ở việc “giữ nguyên”, lý luận sẽ dần trở nên xa rời thực tiễn. Ngược lại, nếu phát triển mà xa rời nguyên tắc, sẽ dẫn đến lệch hướng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải làm cho Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục được bổ sung, phát triển trong điều kiện mới, gắn với những vấn đề rất cụ thể của Việt Nam hiện nay như: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; hội nhập quốc tế sâu rộng; bảo đảm quốc phòng, an ninh trong môi trường phi truyền thống… Chỉ khi lý luận “sống” trong thực tiễn, thì mới có sức thuyết phục; chỉ khi có sức thuyết phục, thì mới có khả năng bảo vệ và lan tỏa.

Quân đội phải là lực lượng xung kích trên trận địa tư tưởng. Trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng, Quân đội nhân dân Việt Nam có vai trò đặc biệt. Không chỉ là lực lượng vũ trang, quân đội còn là lực lượng chính trị, lực lượng tuyên truyền, lực lượng chiến đấu trên mặt trận tư tưởng. Điều đó đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ vững vàng về quân sự, mà còn phải: Có bản lĩnh chính trị kiên định; có khả năng nhận diện, phân tích thông tin; có kỹ năng đấu tranh trên không gian mạng; có tinh thần chủ động bảo vệ lẽ phải.

Nền tảng tư tưởng không phải là thứ trừu tượng, mà là yếu tố quyết định phương hướng, tốc độ và chất lượng phát triển của đất nước. Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đã đặt ra một yêu cầu rất rõ: Phải giữ vững “gốc” để không lạc hướng trong mọi hoàn cảnh.

Trong bối cảnh hiện nay, giữ “gốc” không chỉ là bảo vệ, mà còn là chủ động đấu tranh, làm sáng tỏ, lan tỏa và phát triển. Bởi lẽ, chỉ khi nền tảng tư tưởng vững chắc, chúng ta mới có thể: Giữ vững bản lĩnh trước mọi biến động; định hướng đúng trong mọi quyết sách; tạo dựng niềm tin bền vững trong nhân dân. Và đó chính là điều kiện tiên quyết để đất nước phát triển nhanh, bền vững và đúng hướng trong kỷ nguyên mới.